Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thay đổi sâu sắc và không thể đảo ngược trong thị trường lao động toàn cầu. Theo báo cáo mới nhất của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, khoảng 85 triệu việc làm có thể bị thay thế bởi AI và tự động hóa vào năm 2025, trong khi 97 triệu việc làm mới sẽ được tạo ra. Tuy nhiên, khoảng cách về kỹ năng và vị trí địa lý có thể khiến quá trình chuyển đổi này diễn ra rất khó khăn cho nhiều người lao động trên toàn thế giới.
Các ngành nghề bị ảnh hưởng mạnh nhất bao gồm kế toán, phân tích dữ liệu, dịch thuật, viết lách thông thường, và nhiều công việc văn phòng mang tính lặp đi lặp lại. Trong khi đó, các ngành đòi hỏi tư duy sáng tạo, trí tuệ cảm xúc, kỹ năng lãnh đạo và khả năng thích nghi cao vẫn sẽ là lĩnh vực mà con người có lợi thế rõ ràng so với máy móc. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết cho hệ thống giáo dục và đào tạo nghề phải thay đổi mạnh mẽ để chuẩn bị cho lực lượng lao động tương lai.
Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu ứng dụng AI trong sản xuất, dịch vụ khách hàng và quản lý, dẫn đến việc cắt giảm nhân sự ở một số bộ phận. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để Việt Nam tăng tốc chuyển đổi số và nâng cao năng suất lao động. Vấn đề then chốt là đào tạo lại lực lượng lao động và tạo ra môi trường thuận lợi để các công ty công nghệ phát triển, đồng thời xây dựng mạng lưới an sinh xã hội đủ mạnh để hỗ trợ những người bị ảnh hưởng trong giai đoạn chuyển đổi.
Giới chuyên gia kêu gọi các chính phủ và doanh nghiệp cần có chiến lược rõ ràng và chủ động để đối phó với làn sóng AI thay thế lao động. Điều này bao gồm đầu tư mạnh vào đào tạo kỹ năng số, thiết lập khung pháp lý về quản lý AI, và xây dựng hệ thống hỗ trợ người lao động trong giai đoạn chuyển đổi. Cách chúng ta ứng phó với thách thức này ngày hôm nay sẽ quyết định chất lượng cuộc sống của hàng triệu lao động trong thập kỷ tới.
